Beynalxalq ödül

Sorğu


Sizcə qlobalaşmaya təkan verən amil hansıdır?







İnformasiya çağı


Qloballaşma təkcə yeni iqtisadi və siyasi dəyərlərin daşıyıcısı deyil, həm də yeni çağın insanını formalaşdıran mədəni dəyərlər sistemidir. Bu sistem insan nəsillərinin yüzillər, minillər boyu formalaşmış təsəvvür və biliklərinin məcmusuna təsir göstərməkdə və əsaslı şəkildə redaktə etməkdədir. Naməlum müəllifin "Bütün tarixlər vərdişlə dəf edilir" deyimi burada özünü tam mənada doğruldur.

Sənaye çağı yavaş-yavaş ortadan qalxınca dünya bilgi cəmiyyətinə doğru addımaddım irəliləyir. Son illərdə informasiya və telekommunikasiya texnologiyalarında baş verən yeniliklər, iqtisad elmində mikro və makro səviyyədə bir çox termin və anlayışın mahiyyətinin dəyişməsinə səbəb olmuşdur.

Yeni bir çağla birlikdə Yeni iqtisadiyyatın da ortaya çıxmaqda olduğuna dair müzakirələr, öz növbəsində bizim üçün yeniləşən Azərbaycanın Yeni Əsrdən nə qədər məsafədə olduğu sualını da aktuallaşdırır.

Təqribən 100-200 min il öncə Avropada - bir aç da bu günün qəhrəmanı, Hollivud ulduçu Şvarsneggerə oxşayan, elmin "neondertal insanlar" adlandırdıüı adamlar yaşayırdılar. Onlar atəşdən sistemli istifadə etməyi, daş alətlər və nizələr düzəltməyi, keçi və maral ovlamağı bacarırdılar. Deyilənə görə, ölülərini tək-tək və qrup halında basdırmaq da biçə onlardan miras qalıb.

XX əsrin bəlkə də ən mühüm yeniliklərindən biri kapitalın elektronlaşması olmuşdur. Artıq kapitalın 15 saniyədə dünya-nı 3 dəfə dolaşdığı bir əsrdə yaşayırıq. Bu gün milli dövlətlər kapital üzərində nəzarəti təmin edə bilmirlər. Bununla bəra-bər, milli dövlətlər artıq informasiyanı da nəzarətdə saxlaya bilmirlər. Təbii ki, bunu da təmin edən son illərdəki, informa-siya və telekommunikasiya texnologiyalarında baş verən yeni-liklərdir.

Bu sinifləndirmələr içərisində ən məşhuru elmi auditoriyalarda daha çox qəbul edilən birinin, məşhur futurist Alvin Tofflerin sinifləşdirməsidir. Toffler tarixi inkişaf prosesini icti-mai strukturda əsaslı transformasiyanın yaşandığı üç dalğa şəklində ələ almış və bu dalğaların dönüş nöqtəsini müəyyən-ləşdirmişdir.

Məşhur futurist Alvin Toffler istehsalatda heyvan gücünün tətbiqi ilə "Aqrar İnqilab"ın (birinci dalğa), qol gücünün (fiziki əmək) tətbiqi ilə "Sənaye İnqilabı"nın (ikinci dalğa) və nəha-yət beyin gücünün (insan kapitalı) tətbiqi ilə də "Bilgi İnqila-bı"nın (üçüncü dalğa) gerçəkləşdiyini söyləməkdədir.

Çünki gələcəyin dünyasında iqtisadi müvəffəqiyyətin şərtləri keçmişdən fərqli olacaq. Tanınmış ingilis iqtisadi şərh-çisi Hamish McRae 2020-ci ilin dünyasını anlatdığı kitabında bu nöqtəni xüsusi vurğulamaqdadır. McRaeyə görə 2020-ci ilə qədər torpaq, kapital və təbii ehtiyatlar kimi köhnə iqtisadi artım motorları istər

Kommunizm quruluşunun süqutundan sonra dünya imperalizmi, dünya sionizmi, mondializm və yaxud sirli dünya hakimiyyəti adlandırılılan dünya hökmranlığının sosial-siyasi və ideoloji qüvvəsinə olan əsas alternativ öz aktuallığını itirmişdir. Aydındır ki, qeyd etdiyimiz halın adı dəfələrlə dəyiş-sədə, məzmunu bu günə qədər dəyişməz olaraq qalır.

TV lahiyə